“Jouw rol als hulpverlener gaat nu verder dan het specifieke vakgebied waar je ooit voor bent aangenomen.”

Onderzoeker Hans Bosselaar gelooft dat Gedaankrijgers de professionals van de toekomst zijn.

Zelf de touwtjes in handen hebben is een leidraad voor deze vrijzinnige Utrechter. Hoewel hij al ruim veertig jaar gelukkig samen is met zijn vriendin, is hij nooit getrouwd. En dat is hij ook niet van plan. Hans maakt zelf wel uit hoe hij zijn relatie inricht. Ook in zijn werk behoudt hij graag een hoge mate van vrijheid. In tegenstelling tot zijn lesgevende collega’s van de afdeling bestuurskunde van de Vrije Universiteit, investeert hij liever in onderzoek. Als wetenschapper analyseert hij professionals in het sociale domein. Met bijzondere aandacht voor de connective professionals. Een groep mensen die zich van nature beter weet aan te passen aan de eisen van deze tijd.

Wil je iets meer vertellen over jouw onderzoek?
“Met mijn collega’s op de Vrije Universiteit bestuderen we uitvoering van beleid in de praktijk. We deden bijvoorbeeld onderzoek bij sociale diensten en zagen dat veel uitvoerenden voortdurend moeten schakelen met de wensen en mogelijkheden van hun cliënten, met externe samenwerkingspartners, interne collega’s van andere afdelingen. En natuurlijk ook nog rekening houden met de wet- en regelgeving. Sommige professionals bleken daar de ruimte voor te krijgen of gewoon te pakken. Ze hadden de natuurlijke neiging om de vlucht vooruit te nemen, zonder de angst te moeten voldoen aan de bureaucratische eisen van hun organisaties. Dat intrigeerde ons. Te meer omdat ze daarmee ook betere resultaten boekten.”

Waren jullie pioniers met deze ontdekking?
“Nee, in de internationale onderzoeksliteratuur werd hier al veel over geschreven. Al komen hier verschillende benamingen naar boven. Tien jaar geleden publiceerde de Engelse professor Paul Williams over ‘boundary spanners’. Mijn onderzoek was gericht op Nederlandse professionals die door hun collega’s als zodanig werden bestempeld. Samen met studenten hield ik interviews om de werkwijzen en competenties van deze professionals te achterhalen. Veel van de competenties en werkwijzen kwamen overeen met de typering van Paul Williams.”

Wat is de belangrijkste factor waarmee deze connective professional zich onderscheidt?
“Harvard professor Garder heeft een theorie over professionalisme. Hij onderscheidt daarin drie belangrijke pijlers van bekwaamheid. De eerste is excellence. Excellence is je vak goed beheersen. De tweede is ethics. Is het ethisch verantwoord wat je doet? Draag jij met jouw werk bij aan een betere maatschappij? En de derde: engagement. Je verbonden voelen met je werk. Professionals worden aangestuurd op de eerste pijler excellence, terwijl ze veel meer op engagement zouden moeten focussen.

Waarom is die verbondenheid zo belangrijk?
“Als je te veel afstand voelt, kun je mensen makkelijker als casussen blijven zien die op een punt gesloten kunnen worden. Maar zo werkt het dus niet. Mensen blijven zich op een bepaalde manier ontwikkelen en dat zie je pas op het moment dat je jezelf echt verbindt. De wetenschappelijke term hiervoor is good work. Pas als je je daadwerkelijk verbonden voelt met wat je doet, kom je tot duurzame oplossingen.”


“Pas als je je daadwerkelijk verbonden voelt met wat je doet, kom je tot duurzame oplossingen.”

Voor je onderzoek bestudeerde je de ontwikkelingen in het werkveld. Je stelt vast dat het werkveld veel complexer is geworden. 
“Vroeger werkte je jarenlang voor dezelfde baas, de overheid zorgde voor stabiliteit. Inmiddels is de samenleving volledig gefragmenteerd en moet je van vele markten thuis zijn om je weg te vinden. Daarvoor heb je goede netwerken nodig en moet je deze slim kunnen benutten. Gedaankrijgers zijn hier bovengemiddeld goed in; voor zichzelf, maar ook voor anderen. Vandaar dat steeds meer organisaties met dit soort professionals willen werken.

Wat betekent dit voor de hulpverlener?
Jouw rol als hulpverlener gaat nu verder dan het specifieke vakgebied waar je ooit voor bent aangenomen. Het is bijvoorbeeld nodig om je te verdiepen in schuldenproblematiek of in zorg-, woon- of veiligheidsvraagstukken. Het vraagt om een nieuwe werkhouding waarbij je vertrouwt op jouw eigen autonomie en de autonomie van degene die je ondersteunt.”

Tijdens de training maken deelnemers dus een flinke ontwikkeling door. Kun je iets meer uitleggen over hun leerproces?
“Gedaankrijgers werkt met actie-leren. Learning by doing. Door iets uit te proberen, je handelen te analyseren en daarvan te leren. Waarom lukte me dat eerst niet en nu wel? Vervolgens ontwikkel je die competentie verder in de praktijk, in de relatie met de ander. Daarvoor is het belangrijk om te kunnen improviseren. Het is net als met een jazzorkest. Naast de beheersing van je instrument, moet je ook de beginselen kennen van de muziek. In dat samenspel moet je goed naar de ander luisteren en opletten om er iets moois van te maken. Tot slot is onze samenleving opgebouwd uit netwerken. Het is dus belangrijk dat je netwerken hebt, die je onderhoudt en inzet. Als je niet goed kunt netwerken, ben je in deze tijd meer gehandicapt dan toen het allemaal nog van bovenaf werd geregeld.”

Waarom zet jij je in voor Gedaankrijgers?
“Voor mij zijn hulpverleners mensen die er écht toe doen. Dat komt door mijn broer die leeft met een verstandelijke beperking. Hulp van buiten is voor hem noodzakelijk. Zijn hulpverleners zijn dus ontzettend belangrijk. Zij hebben een uniek perspectief op de situatie, anders dan een familielid. Via hem heb ik van dichtbij meegemaakt hoe we mensen zoals mijn broer anders zijn gaan beschouwen.

Wat bedoel je met ‘anders’?
“Vroeger werd deze groep vooral gezien als kwetsbaar en hulpbehoevend. Ze waren niet in staat voor zichzelf te zorgen en moesten dus worden ondersteund. Nu willen we dat deze mensen een volwaardige plek in de samenleving krijgen. Ervoor zorgen dat degene die zorg nodig heeft, niet te afhankelijk is van degene die het aanbiedt. Het liefste zou mijn broer zo veel mogelijk zelf willen doen.”

En daar komen Gedaankrijgers om de hoek kijken.
“De wereld wordt steeds complexer. Voor hulpbehoevenden wordt het steeds lastiger om zich hierin staande te houden. Dan is het fijn dat er professionals zijn die op sommige punten kunnen ondersteunen of een aantal zaken voor je regelen. Gedaankrijgers die eropuit durven trekken om echt het verschil te kunnen maken. Voor die mensen doe ik graag mijn best.”

Kijken wat Gedaankrijgers
voor jou kan doen?